Komitet Praworządności i Rozwoju Samorządności w obronie sołtysów rejonu wileńskiego
Już w pierwszym miesiącu pracy Rady Samorządu Rejonu Wileńskiego nowej kadencji z sukcesem przyjęta została decyzja z programu wyborczego Akcji Wyborczej Polaków na Litwie - Związku Chrześcijańskich Rodzin, dotycząca wsparcia finansowego sołtysów, zapewniająca znacząco większe rekompensaty kosztów działalności.
Od 1 lipca do końca tego roku każdy sołtys w rejonie wileńskim będzie mógł otrzymać do 200 euro miesięcznie na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem swoich obowiązków, a od 1 stycznia 2024 – do 0,2 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (lit. VMDU). Zgodnie z zatwierdzoną uchwałą, z możliwości rekompensowania poniesionych wydatków będą mogli również skorzystać obecni sołtysi.
Inicjatywa radnych z frakcji AWPL-ZChR w sprawie zwiększenia rekompensaty kosztów dla sołtysów do maksymalnej sumy, na pewno stanie się pozytywnym impulsem do jeszcze bardziej aktywnej działalności sołtysów oraz dalszego i większego zbliżania samorządności do mieszkańców. Ale, jak się okazało, nowa administracja samorządu rejonu wileńskiego nie chce tego zrozumieć i planuje znacząco uszczuplić liczbę sołectw, co byłoby ograniczeniem praw mieszkańców do udziału w samorządności, tzn. w procesach i przyjmowaniu decyzji. Kierownictwo administracji nie powinno stosować swoistej presji wobec starostów w celu znaczącego zmniejszenia liczby sołectw. Być może wynika to z oszczędzania kosztem płacenia rekompensat dla sołtysów. Jednak oszczędzać naprawdę można w innych gałęziach pracy samorządu, jak chociażby nie zatrudniając bez potrzeby swych partyjnych kolegów, o czym była mowa podczas sesji Rady samorządu.
W reakcji na planowane znaczące zmniejszenie liczby sołtysów, Komitet Praworządności i Rozwoju Samorządności Rady Samorządu Rejonu Wileńskiego, na czele z przewodniczącą komitetu Teresą Dziemieszko, stanowczo sprzeciwił się planowanym zmianom i przyjął postanowienie protokolarne, które wzywa do tego, aby nie zmniejszać obecnej liczby sołtysów w rejonie wileńskim, a w celu zacieśnienia więzi między instytucjami samorządowymi a mieszkańcami, z uwzględnieniem wzrastających wskaźników demograficznych rejonu wileńskiego, zwiększyć liczbę sołtysów.
Jak zaznaczyła Dziemieszko, partycypacja społeczna, czyli prawo jednostki lub grup do uczestniczenia w procesie podejmowania decyzji w procesie sprawowania władzy jest bardzo ważnym aspektem, niosącym kryterium demokracji i prawo człowieka, które w żadnym wypadku nie może być ograniczane. „Dlatego i są sołtysi, którzy przybliżają samorządność mieszkańcom rejonu, biorą udział w procesach i w podejmowaniu ważnych decyzji dla lokalnego społeczeństwa. Dzięki sołtysom i ich zaangażowaniu sprawniej działa cały system demokracji bezpośredniej. Zdanie mieszkańców na tematy ich nurtujące muszą być podstawą w podejmowaniu decyzji instytucjonalnych dotyczących tych spraw” – tłumaczy przewodnicząca Komitetu Praworządności i Rozwoju Samorządności.
W 23 gminach rejonu wileńskiego na 4-letnią kadencję w głosowaniu tajnym, bezpośrednim są wybierani sołtysi, którzy działają organizacyjno-społecznie, reprezentują mieszkańców swojego terytorium i pośredniczą w ważnych sprawach między urzędami samorządu a mieszkańcami sołectw. W ostatnich wyborach w 2019 roku w rejonie wileńskim wybrano 195 sołtysów, którzy przedstawiali interesy mieszkańców swojego terytorium. Zgodnie z opisem trybu wyboru i odwoływania sołtysów w rejonie wileńskim, wybory sołtysów przeprowadza się nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia pierwszego posiedzenia nowo wybranej Rady, a więc kadencja obecnych sołtysów dobiega końca. Już niebawem, jesienią 2023 roku mają odbyć się wybory nowych sołtysów. Ustawa o samorządności reglamentuje, że jeden sołtys reprezentuje społeczność nie większą niż 500 mieszkańców, więc zmniejszanie liczby sołtysów byłoby nielogiczne i wręcz szkodzące demokracji i prawu wspólnot lokalnych.
28 lipca na posiedzeniu Rady Samorządu Rejonu Wileńskiego projekt-rezolucja autorstwa AWPL-ZChR o niezmniejszaniu obecnej liczby sołtysów został przyjęty większością głosów radnych, tak więc naciski na starostów nowego kierownictwa administracji w kierunku oszczędzania kosztem sołectw i oddolnych wspólnot lokalnych spełzły na niczym.
Inf. wł.