Naukowcy odznaczyli jubileusz ćwierćwiecza swojej organizacji
Wizytówka społeczności polskiej
Skromnie, bez większego rozgłosu i pompy, ale w poczuciu spełnionego szczytnego zamierzenia, jubileusz 25-lecia obchodzili członkowie Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy (SNPL). Uroczysta akademia odbyła się w końcu minionego miesiąca w Domu Kultury Polskiej w Wilnie.
Prof. dr hab. Bogusław Grużewski, prezes SNPL, zagajając uroczyste posiedzenie, powiedział, że polska mniejszość na Wileńszczyźnie przetrwała w najlepszym stanie, ale było to okupione utratą własnych elit. Na przełomie lat 80., w okresie „pieriestrojki“, powstały warunki do zmian na lepsze. W środowisku polskim na Litwie na początku lat 90. zakiełkowało wiele inicjatyw i jedną z nich była szczytna, acz bardzo trudna do zrealizowania, idea założenia polskiej uczelni wyższej, która miałaby stać się kuźnią nowych elit. Osiągnięcie ambitnego celu wymagało połączenia wysiłku rozproszonych naukowców Polaków, pracujących w litewskich uczelniach oraz instytucjach naukowo-badawczych.
Inicjatorem skrzyknięcia naukowców narodowości polskiej w jedną organizację był prof. dr hab. Romuald Brazis. 14 kwietnia 1989 grupa zapaleńców – 19 osób – powołała Stowarzyszenie Naukowców Polaków Litwy. Wśród założycieli znaleźli się: prof. dr hab. Zygmunt Mackiewicz, prof. dr hab. Jan Jaszczanin, prof. dr hab. Edward Szpilewski, dr Medard Czobot, dr Emilia Maria Iwaszkiewicz, dr Witold Filistowicz i wielu innych. Faktem niezaprzeczalnym jest, że wśród założycieli dominowali przedstawiciele nauk ścisłych i przyrodniczych. Początkowo Stowarzyszenie nie było liczne, ale z biegiem czasu liczba członków zwiększała się i w roku 2002 należało do niego 48 osób, a obecnie ponad 60.
Jak wspominał prof. Brazis, pierwszy prezes organizacji, droga do oficjalnego zarejestrowania organizacji nie była usłana różami i przez cały rok nie można było zarejestrować jej Statutu.
– Idea powołania wyższej uczelni polskiej w Wilnie zakrawała na szaleństwo, ale z perspektywy czasu z całą odpowiedzialnością mogę stwierdzić, że była ona na czasie i dzięki poparciu społeczności polskiej na Litwie i współpracy z uczelniami wyższymi w Polsce mamy obecnie filię Uniwersytetu Białostockiego w Wilnie, czyli najgłębsza nasza potrzeba została w pewnym stopniu zrealizowana – z satysfakcją stwierdził pierwszy prezes SNPL.
Jako wizytówkę społeczności polskiej na Litwie i wzorzec sukcesu określił powstanie i działalność SNPL Stanisław Cygnarowski, konsul generalny, kierownik Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Wilnie.
Założycielom, najbardziej aktywnym członkom SNPL oraz osobom zaangażowanym we wsparcie jego działalności zostały wręczone okazyjne dyplomy honorowe, a wyróżnieni chętnie dzielili się osobistymi wspomnieniami z okresu powstawania organizacji, jej pracy oraz osiągnięć.
Pomimo świątecznego jubileuszowego nastroju naukowcy samokrytycznie przyznali, że pomimo wielu starań i wysiłków, procent naukowców Polaków na Litwie jest wciąż na niezadowalającym poziomie. Plaga współczesnych czasów – emigracja – odbija się też na działalności SNPL. Wielu zdolnych i aktywnych młodych osób wyjeżdża z kraju, by robić kariery zawodowe i naukowe w Polsce, czy też na Zachodzie.
Zarząd organizacji zadeklarował konieczność wprowadzenia i rozwijania nowych form działalności i rozwiązań, co znalazło pozytywny oddźwięk zarówno wśród członków Stowarzyszenia. Ważnym kierunkiem aktywności były i pozostaną doroczne konferencje naukowe, działalność oświatowa i wydawnicza. Naukowcy swoje posiedzenie zakończyli optymistycznym życzeniem, by kolejne ćwierćwiecze wydało „jeszcze większy owoc”.
Zygmunt Żdanowicz
Na zdjęciu: obecny prezes SNPL, prof. dr hab. Bogusław Grużewski (od lewej), i pierwszy prezes, prof. dr hab Romuald Brazis, demonstrują kopię obrazu MB Ostrobramskiej, którą wręczył im prezes Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej w Toruniu Józef Szyłejko.
Fot. autor